Wprowadzenie

Cześć, witam was ponownie w Shark Tank Performance Lab. Chciałbym dziś omówić z wami krótko podstawy interpretacji badań naukowych jako podłoże do naszych przyszłych rozważań.

Podejście naukowe znajduje zastosowanie w sportach walki na wielu płaszczyznach – od metod treningowych, przez interwencje dietetyczne, aż po suplementację. Zanim jednak zagłębimy się w te tematy, przyjrzymy się, jak właściwie czym jest metoda naukowa.

Jak działa nauka?

Badania naukowe to zbieranie danych i poszukiwanie odpowiedzi na nurtujące ludzkość pytania w uporządkowany sposób. Z grubsza można podzielić je na kilka etapów:

1. Obserwacja zjawiska
2. Sformułowanie hipotezy, czyli pewnego przypuszczenia na temat danego zjawiska, które będziemy testować.
3. Przeprowadzenie eksperymentów w celu sprawdzenia hipotezy.
4. Analiza zebranych danych.
5. Wyciągnięcie wniosków.

Trudności w interpretacji prac naukowych

Zrozumienie publikacji wymaga nie tylko znajomości specjalistycznego żargonu, ale także podstaw statystyki. To otwiera furtkę do manipulacji i wprowadzania w błąd chwytliwymi hasłami typu “Nauka mówi (*tu wstaw kontrowersyjną tezę*)”, tak często widoczne u influenserów i na popularnych stronach o fitnessie czy treningu siłowym.

Problemy z badaniami nad suplementami

• Ograniczone zasoby: Badania nad suplementami często prowadzone są przez uniwersyteckie wydziały nauk o sporcie. Każde badanie jest kosztowne, a ponieważ nie są one wspierane dużymi pieniędzmi takimi jak np. w przemyśle farmaceutycznym, ośrodki te mogą sobie pozwolić na testowanie tylko na niewielkich grupach. Prowadzi to do problemu zwanego niską mocą badania (ang. underpowering). Im mniejszy efekt substancji na organizm (a uwaga: większość suplementów wywiera co najwyżej bardzo delikatny efekt), tym większa grupa testowa potrzebna do uzyskania (wykrycia) statystycznie istotnego efektu. Większość badań, które odnoszą się do sportu lub suplementów, będzie miała małą grupę uczestników, często poniżej 100 osób.
  Dla porównania, badania nowych leków w przemyśle farmaceutycznym mogą spokojnie obejmować dziesiątki tysięcy pacjentów, są prowadzone w wielu ośrodkach jednocześnie, a niektóre są czasami powtarzane w celu zweryfikowania wyników. Przechodzą one również proces recenzji (ang. peer-review), gdzie naukowcy szczególnie biegli w metodologii i statystyce dokładnie je sprawdzają.
• Zafałszowanie badań: Należy zachować ostrożność wobec badań sponsorowanych przez producentów suplementów. Małe, nielosowo dobrane grupy oraz spektakularne efekty działania badanej substancji, zawsze powinny budzić nasze podejrzenia.

Zmienność ludzka

Każdy sportowiec jest inny, a indywidualne różnice w wydolności i fizjologii utrudniają uogólnianie wyników badań na całą populację. Złożoność i dynamika sportów walki jeszcze bardziej utrudniają projektowanie eksperymentów, które wiernie odwzorowywałyby rzeczywiste warunki rywalizacji.

Z tego też powodu rzadko możliwa jest jednoznaczna odpowiedź na pytanie czy i w jakim zakresie dana interwencja (sposób treningu lub suplement) polepszy nasze osiągnięcia. Możemy natomiast badać wpływ na pojedyncze wskaźniki, jak np. zwiększenie siły maksymalnej lub VO2max i z pośrednio wyciągać wnioski co do możliwości polepszenia wyników w walce.

Uważaj na nieprzetestowane suplementy

Niektóre suplementy promowane w internecie nigdy nie były oficjalnie testowane na ludziach. Przykładowo, pewne peptydy okazały się mieć właściwości teratogenne (szkodliwe dla rozwoju płodu) i rakotwórcze w badaniach na zwierzętach. Warto zadać sobie pytanie, dlaczego, jeśli suplement jest tak skuteczny, jak obiecuje producent, nie został skomercjalizowany przez wielkie koncerny farmaceutyczne. Ci ludzie grają o bardzo duże pieniądze i możesz być pewny, że potrafią dokładnie oszacować, która substancja może mieć potencjał zarobkowy, a która może być zbyt ryzykowna z powodu nieznanych zagrożeń w przyszłości, które mogą ich kosztować miliardy dolarów w razie pozwów sądowych.

Mądre wykorzystanie nauki

Nauka to potężne narzędzie, które może pomóc w poprawie wyników sportowych, ale zawsze należy interpretować wyniki w sposób krytyczny oraz łączyć wnioski z doświadczeniem własnym lub naszego trenera, przemyślanym treningiem, odpowiednią dietą i regeneracją.

Dołącz do dyskusji

Zapraszam do komentowania. Wszelkie pytania i uwagi mile widziane. W przyszłości będę regularnie publikować przeglądy najnowszych badań istotnych dla sportów walki.